21. Yüzyılın Küresel Ekonomik Sancıları

21. yüzyıla 20. yüzyıldan kalan iki olgu ile girdik ve bu şekilde de devam ediyoruz. Birincisi 2. Dünya savaşının sonrasındaki küresel ABD projeleri, ikincisi ise 1929 Buhranı’nın yarattığı sorunların parasal genişleme (QE), sıfır seviyesindeki nominal faizler (ZIRP) ile çözülmeye çalışılması esnasında oluşan emperyalist paylaşımların başa çıkılamaz noktaya gelmesi ve 2. Dünya Savaşı.

Özellikle 1600’lerin Westfalya Antlaşması’na Almanya'nın 2. Dünya Savaşı sonrası bir şekilde dahil edilmesiyle Avrupa sınırlarının net olarak çizilmesi ve Anglo-Sakson kültürünün ABD kıtası üzerinden baskınlığını medeniyet çizgisiyle sürdürmesi… Jeo-politik anlamdaki bu gerçekliğin makro ekonomi tarafındaki karşılığı ise başta belirttiğim parasal çizginin yaratmaya çalıştığı sistem ve bu sistemin kısır döngüsünde yeni denge arayışları…

Yeni denge arayışlarında kısır döngüden çıkış reçeteleri ise her zamanki gibi aynı aslında;

      1-      Faizleri olabildiğince düşük tut ve 2. Dünya Savaşı sonrası kurgulanan rezerv para ile merkez bankası sistemi üzerinden varlık fiyatlarıyla refah etkisi yaratarak büyümeyi sürdür, global egemen pozisyonunu koru.

      2-      1 numara tıkanmaya başladığında yani ABD Doları aşırı değer kaybetmeye başladığında mali politikaya yönel, başta altyapı olmak üzere kamusal yatırımlara ağırlık ver, rezerv para sistemiyle dünyaya yaydığın ABD Dolarlarını yatırımı özendirerek geri çağır ve ABD Doları’nın denge değerini oluştur, aynı zamanda Avrupa Birliği (Euro), Çin (Yuan) gibi rakiplerinle de makro büyüme, güçlenme dengelerini gözet.

      3-      1 ve 2 artık tıkandığında, şayet farklı paradigmalardan dolayı tıkanıyorsa yeni paylaşımlar adına statükoyu zorla-değiştir ve borçluluk/büyüme dengelerini yeni varlık edinimleriyle yönetmeye çalış, varlıklarını diğerlerinin varlıklarını eksiltecek şekilde arttır, yani paylaşımlarını yeniden yap/yönet.

1929 Buhranı sonrası reçetenin 1 numarasının akıbetini görme fırsatımız olamadı zira direkt 3 numaraya geçildi.

2020’li yılların pandemi dünyasında ise 2008 global krizinde devreye giren 1 numaranın yerini 1 numara ile birlikte 2 numaraya bırakmasının ön dalgalarını almaya başlıyoruz lakin ABD-Çin belirsizliği altında. Dolayısıyla 21. yüzyılın küresel çıkmazları, sancıları, yeni denge arayışları 1 değil, 2 temel olgu altında sürmeye devam ediyor ve pandemi sonrasının yeni ekonomik planlarını Demokratlar-Biden yönetimi yavaş yavaş şekillendiriyor.

 

                                                                                                                                                                                                                      Dr. Öğr. Üyesi K. Dağhan Gökçe

Uzman Hakkında

Dr. Öğr. Üyesi K. Dağhan Gökçe
Yatırım Danışmanlığı

Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden lisans derecesi, ABD California Eyalet Üniversitesi ve UC Berkeley ortak programından işletme-iş idaresi alanında yüksek lisans, yine Boğaziçi Üniversitesi’nden ekonomi ve finans alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Gökçe, İstanbul Üniversitesi'nde finans doktora çalışmalarını 2016 yılında tamamlamıştır. Bilgi Üniversitesi’nde matematik finans dersleri veren K. Dağhan Gökçe, Nisan 2021’den bu yana Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi İngilizce İşletme Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Bununla birlikte makro-ekonomi alanında global piyasaları günlük olarak İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve İspanyolca takip etmekte, global emtia piyasaları, hisse senetleri, vadeli ve türev piyasalar ile ilgili günlük yorumlarda bulunmaktadır. Boğaziçi Üniversitesi’nde risk yönetimi ve KOBİ danışmanlığı üzerine de çalışmalarda bulunmaktadır. Uzmanlık alanı politik-ekonomi, finansal yatırım ürünleri ve KOBİ risk danışmanlığıdır.

 

2002 yılında California İş Geliştirme Merkezi’nde Pazarlama Müdür Yardımcılığıyla başladığı kariyerine Fiat Auto’da Yedek Parça Ürünleri Pazarlama ve Satış Yöneticisi, makro ekonomi ve bölgesel gelişim alanlarında 23. Dönem TBMM Milletvekili Danışmanlığı, Hisar Şirketler Grubu’nda Finansal Yönetim, Forextraview dergisinde köşe yazarlığı, Turkey Tribune web sitesinde köşe yazarlığı ve yazarlık, Halkbank SMES Yatırım Danışmanlığı, Risk Turk’te Eğitim Danışmanlığı, Saxo Bank’ta Makro Ekonomist, Boğaziçi Üniversitesi’nde misafir öğretim üyeliği yaparak devam etmiştir. K. Dağhan Gökçe; Hisar Ev Aletleri ve Polathan Dayanıklı Tüketim şirketlerinde finans ve planlama sorumlusu, Turkey Tribune web sitesinde makro global ekonomi ve Merkez Bankası faaliyetleri ile ilgili köşe yazarıdır.

Tüm Uzmanlar
Uzmanın Diğer Makaleleri