Uzmanlarımız sorularınızı yanıtlıyor.
Bu bölümde Bankamız ürün ve hizmetleri konusunda öğrenmek istediğiniz konular uzmanlarımız tarafından cevaplandırılmaktadır.Soru sormak istediğiniz katagoriyi aşağıdaki listeden seçebilirsiniz.

Ağustos ayı cari fazlasının ekonomik büyümeyi ne yönde etkileyeceğini düşünüyorsunuz?

TCMB verilerine göre 2018 Ağustos ayında 2,6 milyar dolar cari fazla verilmiştir. Bunun sonucunda 12 aylık kümülatif cari açık 51 milyar dolar seviyesine gerilemiştir. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise geçen yılın ağustos ayında 2,4 milyar dolar cari fazla vermişken bu senenin aynı ayında bu fazla 5 milyar doları geçmiştir. 2018 Ağustos ayında cari fazla verilmesinde en büyük etken dış ticaret açığının 1,2 milyar dolar seviyesine gerilemesi olmuştur. Finans hesabında ise en önemli hareket yine diğer yatırımlar kalemi altında görünen bankaların yurt dışı muhabirlerinde görülen efektif ve mevduat varlıklarının 10 milyar dolar seviyesinde oluşmasıdır. Büyüme açısından ise oldukça sert bir yavaşlamaya işaret eden ağustos ayı cari açık rakamları ile birlikte 3. çeyrekte sıfır ve altında çeyreklik büyüme olasılığı gittikçe artmış durumdadır.
 

Dr. K. Dağhan Gökçe

Sizce ekim ayında dolar/TL paritesi nasıl seyredecek?

Ekim ayı gelişmeleri ile birlikte dolar/TL’de satış baskısı devam ediyor. Güncel konjonktür altında 25 Ekim TCMB toplantısında da herhangi bir faiz baskısı görünmüyor. Teknik olarak baktığımızda ise aşağı tarafta iki kritik seviye var; bunlar 5,67 ve 5,50. Özellikle 5,67’nin test edip edilmeyeceği ekim ayı sonuna kadar netlik kazanacaktır. Yukarı tarafta ise 6,0 üzerinden haftalık kapanış yapılıp yapılmamasına göre kısa-orta vadeli trend teknik açıdan durumu netleştirecektir. Kasım ayı başındaki İran yaptırımları ile ilgili belirsizlikler devam ederken Fırat’ın doğusu konusu ise gündemdeki yerini korumakta.
 

Dr. K. Dağhan Gökçe

Vergi hataları nasıl düzeltilir?

Vergi hataları idarece resen düzeltilebileceği gibi mükelleflerin talebi üzerine düzeltilmesi de mümkündür. İdare tarafından tespit edilen ve hatalı olduğu konusunda tereddüt bulunmayan işlemler vergi dairesi müdürünün kararıyla resen düzeltilir. Yapılan işlemlerde hata bulunduğunu düşünen mükellefler de bu hataların düzeltilmesini vergi dairesinden bir dilekçe ile talep edebilirler. Talebin uygun görülmesi hâlinde gerekli düzeltme vergi dairesince yapılır. Aksi hâlde ise durum mükellefe bir yazı ile tebliğ olunur.
 

Tamer Aksoy

İhracatçı firmayız. Yeşil pasaport hakkından faydalanmak istiyoruz. Yeşil pasaport çıkarabilmek için firma ortağı mı olmak gerekiyor, yoksa pazarlama departmanındaki personel için de çıkarabiliyor muyuz?

İhracatçılara yeşil pasaport verilmesine ilişkin düzenleme 2017/9962 sayılı İhracatçılara Hususi Damgalı Pasaport Verilmesine İlişkin Esaslar hakkında Bakanlar Kurulu kararı ile yapılmıştır. Buna göre; son üç takvim yılı itibarıyla ilgili her takvim yılında mal ihracatı yapmak şartıyla ve yıllık ortalama ihracatı 1-10 milyon dolar arasında olan firmaların 1 adet, 10-25 milyon dolar arasında olan firmaların 2 adet, 25-50 milyon dolar arasında olan firmaların 3 adet, 50-100 milyon dolar arasında olan firmaların 4 adet ve 100 milyon dolar üzeri olan firmaların 5 adet yetkilisine hususi damgalı (yeşil) pasaport verilebilmektedir.

Pasaportu alacak kişi için ise unvan yönünden bir sınırlama yapılmamıştır. İhracat yapan firmaların sahipleri, ortakları veya çalışanları hususi damgalı (yeşil) pasaport alabilirler. İşletmenizin ihracat hacmine bağlı olarak belirtilen pasaport miktarı bu unvandaki kişiler arasında dağıtılabilir. Buradaki tek kıstas, pasaport alacak kişinin kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile; devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı işlenen suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, sahtecilik, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık gibi suçlardan mahkûm olmamaları gerekliliğidir.
 

Levent Özkardeş

4 ay önce yabancı bir alıcıya gümrük beyannamesi de düzenleyerek ÖTV’ye tabi mal sattım, iş yerimde malın teslimini yaptım. Bu nedenle faturada ÖTV hesaplamadım. Sonradan öğrendiğime göre alıcı, malı yurt dışına çıkarmamış, üzerinde değişiklikler yapması için bir imalathaneye vermiş. Bu durum beni etkiler mi?

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 5/1 maddesi ile bu kanuna ekli listelerdeki malların ihracat teslimleri; teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması ve teslim konusu malın T.C. gümrük bölgesinden çıkması şartıyla vergiden müstesna tutulmuştur. Bu maddede yurt dışındaki müşteri tabirinin; ikametgâhı, iş yeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir işletmenin yurt dışında faaliyet gösteren şubelerini ifade ettiği belirtilmiştir. Malın ihraç edilmeden önce herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere yurt içinde alıcıya tesliminin ihracat sayılmayacağı aynı maddede hükme bağlanmıştır.

1 Seri No.lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği incelendiğinde, ihraç konusu malların yurt dışına çıktığının, gümrük beyannamesinin aslı veya ilgili gümrük idaresi ya da noter tarafından onaylı örneğinin, ihracatın gerçekleştiği dönemdeki ÖTV beyannamesine eklenmesi suretiyle belgelendirilmesi gerektiğinin düzenlendiği görülmektedir.

Mevcut düzenlemelere bakıldığında, 1 Seri No.lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği ile eşyanın ihracının yapıldığını belgelemek amacıyla aranan gümrük beyannamesinin varlığının, kanunun aradığı “teslim konusu malın T.C. gümrük bölgesinden çıkması şartını tam karşılamadığı görülmektedir. Bu durumda, her ne kadar eşya T.C. gümrük bölgesinden çıkmamış olsa da, firmanızın alıcıya teslimi işlenmek ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere olmayıp ihracat beyannamesi de düzenlemek suretiyle yurt dışındaki müşterilere doğrudan teslim olduğundan, 1 Seri No.lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği’nde belirtildiği üzere, ihracat beyannamesinin onaylı örneğinin ÖTV beyannamesine eklenmesi hâlinde sorumluluğunuzun ortadan kalkması gerekmektedir.
 

Levent Özkardeş

10 Ekim 2018 tarihinde yayımlanan “Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanan Hazine Desteğine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar” uyarınca sağlanacak teşvikler nelerdir?

  • Kredi Garanti Fonu (KGF) garantili işletme kredileri birden fazla kez yeniden yapılandırılabilecek.
  • Kredi veren, kredinin açılış tarihinden başlamak üzere işletme kredilerinde 96 ay, yatırım kredilerinde ise 156 ayı aşmamak kaydıyla birden fazla yapılandırma yapabilecek ve kredi vadesini değiştirebilecek.
  • İşletme kredilerinin asgari vadesi 6 ay, anapara ödemesiz dönemi en fazla 3 yıl olmak üzere azami 10 yıl olarak belirlendi. Her bir yararlanıcı için kefalet limiti, KOBİ tanımını haiz yararlanıcılarda azami 25 milyon TL, KOBİ tanımı dışında kalan yararlanıcılar için ise azami 200 milyon TL olmak üzere Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca belirlenecek.
     

Prof. Dr. Ali Hepşen

10 Ekim 2018 tarihinde yayımlanan “Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanan Hazine Desteğine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar” ile birlikte döviz cinsinden ve dövize endeksli kredilerin Türk Lirası cinsinden yapılandırılmasında nasıl bir yol izlenecektir?

10 Ekim tarihinde yayımlanan karar ile birlikte döviz cinsinden ve dövize endeksli kredilerin Türk Lirası cinsinden yapılandırılması hâlinde, yapılandırma tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınacaktır.
 

Prof. Dr. Ali Hepşen

ABD tarım dışı istihdam verileri eylül ayı beklentilerini karşıladı mı?

ABD eylül ayı tarım dışı istihdam artışı piyasa beklentisi olan 180 bin-190 bin aralığının oldukça altında 136 bin olarak gerçekleşti. Ancak saatlik kazançlar ve işsizlik oranı sırasıyla yıllık % 2,8 ve %3,7 gerçekleşerek beklentileri karşıladı. Hemen her tarım dışı verisi açıklandığında olduğu gibi EUR/USD paritesinde ve altında hafif gevşeme sonrası hızlı toparlama gerçekleşti ve 5 Ekim Cuma kapanışı gelişmekte olan ülkeler adına pozitif gerçekleşti. Tüm bu gelişmelere karşın ABD hazine faizlerindeki kısa ve uzun vadeli sert yukarı hareketler devam ediyor. Özellikle 10 yıllık ABD faizlerindeki 3,20 üstü ve 30 yıllıklarda 3,35 üstü haftalık kapanışlar ekim-kasım ayları adına çok daha yukarı yönlü riskleri işaret ediyor. ABD ekonomisinin 3. çeyrek beklentilerinin %4 seviyelerinde bulunmasının yanı sıra bütçe açıklarının da giderek artması ve ABD hazinesinin ek borçlanmaya gitmesi ABD faizlerindeki yukarı yönlü beklentiyi piyasa geneline yaymaya başlamış durumda. Dolayısıyla ABD faizlerindeki gelişmeleri yakından takip ediyoruz.
 

Dr. K. Dağhan Gökçe

Enflasyonla Mücadele Programı’nın başarıya ulaşması hangi kriterlere bağlı?

Hazine ve Maliye Bakanı’nın açıkladığı enflasyonla topyekûn mücadele programı çerçevesinde özellikle perakende zincirlerinin fiyat indirimlerine destek vermesi gıda enflasyonu açısından kritik önemde. Enflasyon sepetinde ağırlıklı yer tutan gıda fiyatlarında, tarladan reyonlara arz zincirindeki fiyatlama, stoklama ve kâr davranışlarının yakın takipte olması doğru bir yaklaşım. Öte yandan doğalgaz ve elektrik tarafında yıl sonuna kadar zam yapılmayacağının beyan edilmesi, enflasyon sepetindeki bir diğer ağırlıklı konut ve ulaştırma grubunu yakından ilgilendiriyor. Ekim-kasım-aralık aylarındaki baz etkisiyle birlikte kurdaki normalleşme ile yıl sonu manşet enflasyonunun %20’nin altına gerilemesi enflasyonla mücadele programının da uygulanma başarısıyla yakından ilişkili. Kritik faktörler başta kurdaki stabilite olmak üzere, maliyet bazlı girdilerin fiyatlama davranışlarıdır.
 

Dr. K. Dağhan Gökçe

Özel sektörde faaliyet gösteren bir firmayız. 9 aydır yanımızda çalışan bir arkadaşımızı maalesef işten çıkartmak durumundayız. Bu arkadaşımıza hangi ödemeleri yapmak zorundayız?

İş Kanunu’na göre kıdem tazminatına hak kazanmak için bir yılı doldurmuş olmak gerekir. 1 yılı doldurmayanlar kıdem tazminatı alamaz. Ancak belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar için işveren iş sözleşmenizin sona ereceğini önceden haber vermek zorundadır. Dolayısıyla bu çalışanınızı hemen işten çıkartmak durumundaysanız ona ihbar tazminatı ödemelisiniz. 9 aylık çalışma karşılığında 4 haftalık ücreti ödemeniz ya da 4 hafta önceden yazılı biçimde bildirimde bulunmanız gerekiyor.
 

Faruk ERDEM