Bu ayki konuğumuz MEKSA Vakfı Genel Koordinatörü Erdoğan Hazırbaş. Hazırbaş’la vakfın hikayesini, meslek eğitimlerini ve yetişmiş nitelikli meslek elemanlarının KOBİ’ler için önemini konuştuk.

Röportaj: Emel Lakşe

 
MEKSA Vakfı’nın tarihçesi, kuruluş amacı, örgütsel yapısından biraz bahseder misiniz?

Meslek Eğitim ve Küçük Sanayi Destekleme Vakfı (MEKSA), özel hukuk hükümlerine göre 1985 yılında kurulmuş kamuya yararlı bir vakıftır. Misyonumuz mesleki eğitimin Türkiye'de daha etkin bir biçimde yönlendirilmesine ve yaygınlaştırılmasına katkıda bulunmak için kaliteli eğitim anlayışıyla bireyi merkeze alarak; üretken, çok yönlü yeteneklerle donatılmış, insancıl değerlere sahip çıkan, bilgiyi paylaşan ve sorun çözme becerisi kazanmış bireyler yetiştirmektir.

MEKSA kuruluşundan bu yana Türkiye’de iş gücü piyasasının ihtiyaç ve standartlarını dikkate almakta, uygulamalı bir meslek eğitimi modelinin benimsenmesi ve yayılması için çaba harcamaktadır. Ulaşmak istediği hedef, mesleki eğitim ile istihdam arasında bir bağ kurulmasıdır. Bu amaçla MEKSA kapsamında “işletmeler üstü eğitim merkezleri” kurulmakta, donatılmakta ve işletilmektedir. Bu tür bir çalışma, mesleki eğitim ve istihdamla ilgilenen bütün kuruluşların katılımını ve katkısını gerektirdiği için, aralarında TESK, TOBB, TİSK, TÜRKİŞ, İŞKUR, MEB, KOSGEB, Halkbank, TESKOMB gibi kurumların da bulunduğu bu nitelikteki kuruluşlar MEKSA Vakfı ile iş birliği yapmakta ve yönetim kurulunda temsil edilmektedir.

Hangi illerde faaliyet gösteriyorsunuz?

MEKSA bugün Türkiye’nin 12 ilinde 18 Mesleki Eğitim Merkezi ile faaliyetlerini sürdürmektedir. Ankara dışında Adana, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Şanlıurfa gibi illerimizde ve bazı ilçelerinde merkezlerimiz bulunmaktadır.  Bu merkezlerde 80’in üzerinde meslek dalında eğitim verilmektedir. Başlangıçta bu merkezler kısmen Almanya kaynaklı kısmen İsviçre kaynaklı ve kısmen AB, ILO, UNDP, DB gibi uluslararası fonlardan sağlanan kalkınma yardımı ile birer proje olarak çalışmaya başladılar. Zamanla yerel iş birliği desteği ile sürekli ve kalıcı birer kuruma dönüştüler.

Türkiye’de mesleki eğitim hakkında genel bir değerlendirme yapabilir misiniz?
 
Vizyonu, çağın gerektirdiği bilgilerle donatılan, sorumluluk duygusu gelişmiş, iş dünyasının ihtiyaç duyduğu nitelikli insan gücünü yetiştiren mesleki eğitim-istihdam bütünlüğünün sağlanmasına katkıda bulunan bir eğitim kurumu olarak belirtmeliyiz ki Türkiye’de meslek eğitimi ve istihdamın yolu yanlış ama yaygın bir algılama ve uygulama ile üniversitelerden geçmektedir. Oysa üniversitelerin asıl işlevi bu olmamalıdır. Bu durumun sonucu olarak bilimsel araştırma ve bilgi üretimi ihmal edilmekte, üniversite okul düzeyine düşmüş olmaktadır.

Buna karşılık, orta öğretim düzeyinde gerçekleşmesi gereken nitelikli insan gücü eğitimi, eskimiş ve istihdam gereklerini karşılamaya, çok parçalı ve çok pahalıya mal olan bir örgün eğitim modeli ile karşılanmaya çalışılmaktadır. 1977 ve 1986 yıllarında çıkarılan 2089 ve 3308 sayılı yasalar okul ve iş yeri bütünlüğünden oluşan ikili meslek eğitimi modelini uygulamaya sunmuş olsalar da model henüz başarıya ulaşmamıştır. Bunun nedeni pratik eğitimin cereyan etmesinin öngörüldüğü işletme kanadının yeterince düzenlenmemiş ve işveren kesiminin yeterli ilgi ve katılımın sağlanmamış olmasıdır. Bunun tek istisnası, 1991 yılında 507 sayılı esnaf ve sanatkarlar yasasında bu yönde yapılan olumlu değişikliktir.

İşte MEKSA bu boşluğun nasıl doldurulması gerektiğini yaklaşık 30 yıldır model projelerle, eğitim merkezleri ile ve katılımcı bir anlayışla göstermeye çalışmaktadır. Bu yolda bir hayli mesafe alınmış olsa da gidilecek yol hala uzundur. MEKSA’nın eğitim ve istihdam konusunda kamu kesiminin ve özel kesimin önde gelen uzman kuruluşlarını içeren geniş katılımlı yapısı, başarı vadeden çalışmalar için uygun bir platform oluşturmaktadır.     
 
Vakfınızın eğitim faaliyetlerinin içeriği ve sektörleri neler?
 
Vakıf ana faaliyet konusunu oluşturan “Mesleki Eğitim” alanında, hem eğitim merkezlerinin olduğu illerde, hem de bunun dışındaki illerde, ağırlıklı olarak İŞKUR ve AB kaynaklı fonlarla desteklenen proje faaliyetleri yoğun olarak sürdürülmektedir.
 
Vakfımızın eğitim verdiği alanlar ve hedef kitleleri şöyle sıralanabilir: Çırak, kalfa ve ustalara yönelik pratik tamamlama eğitimleri; Kalfa, usta ve mühendislere yönelik meslek geliştirme eğitimleri;  İşsizlere yönelik meslek edindirme eğitimleri; Engellilere yönelik meslek edindirme eğitimleri; Eski hükümlülere yönelik meslek edindirme eğitimleri; Kadın istihdamına yönelik meslek edindirme eğitimleri; Girişimcilik eğitimleri.
 
MEKSA’nın eğitim verdiği sektörleri de sadece üst başlıklarıyla vermemiz gerekirse şöyle sıralayabiliriz: Turizm-Otelcilik, Elektrik-Elektronik, Otomasyon, Otomotiv Teknolojileri, İnşaat, Bilişim Teknolojileri, Metal Teknolojileri, Mobilyacılık, Pazarlama-Perakende, Güzellik-Bakım, Giyim-Üretim Teknolojileri, Ayakkabıcılık, Bahçecilik, Otobüs Host ve Hostesliği, Hastabakıcılık.

 
Vakfın dezavantajlı gruplara yönelik çalışmaları nelerdir? 
 
MEKSA Vakfı yönetim kurulu üyemiz olan İŞKUR’la birlikte mesleki eğitimi dezavantajlı grup dediğimiz (İşsiz genç, kadın, eski hükümlü gibi) gruplara vermekteyiz. İŞKUR’dan ayrıca istihdam garantili olarak işsiz 18-45 yaş arası insanlara mesleki eğitimi verip belli bir kısmını da istihdam etmektedir. Bu amaçla işsiz sayısının azalmasına küçükte olsa bir katkı vermekte, KOBİ’lere de eğitimli eleman yetiştirmektedir. Meslek yüksekokullarında teorik olarak verilen bilgilerin eğitim süresince pratik olarak da desteklenmesi düşüncesindeyiz.

MEKSA bu eğitimlere ilaveten suça karışmış olan çocukları, rehabilitasyonları yanında mesleki eğitim veya sosyal aktivitelerle de destekleyerek topluma kazandırmaya çalışmaktadır. Bu eğitimi tüm Türkiye’de emniyet çocuk şube birimleri ile yaygınlaştırmaya çalışmaktayız.

Ayrıca Çalışma ve Turizm Bakanlıkları tarafından yürütülen bir Avrupa Projesi olan ve Türkiye’deki 4.000 adet otel, restoran, bar gibi turizm işletme belgesi olan yerlerde “turizm sektöründe işverenlerin ve çalışanların uyum yeteneklerinin artırılması projesi” kapsamında kat hizmetleri, servis, ön büro, bar, davranış, hijyen, iş sağlığı güvenliği, mutfak, ileri mutfak, yabancı dil eğitimleri de MEKSA Vakfı tarafından verilmektedir. Eğitimler 2016 yılının Nisan ayına kadar devam edecektir.
 
MEKSA’nın meslek edindirme eğitimleri ve sonrasındaki istihdam süreci nasıl işliyor? 
 
25 yılı aşkın bir sürede MEKSA 100.000’in üzerinde çocuk, genç ve yetişkine ve özel ilgi gruplarına (kadınlar, sokak çocukları, engelliler, eski hükümlüler) mesleki eğitim hizmeti sundu. Sağladığı ve yönettiği toplam proje kaynakları 100 milyon euro’ya yaklaşmaktadır. Eğitim alan kişilerin istihdam edilme oranları % 80–90’ları bulmaktadır. Eğitimde kullanılan müfredat için Hayat Boyu Öğrenim Genel Müdürlüğü’nün eğitim kataloglarından yararlanıyoruz. İstihdam süresi eğitimin süresine göre belirlenmekte daha sonrası ise KOBİ’lere veya kişilere kalmaktadır.

Meslek edinmek isteyen gruplarla iş gücü açığı bulunan işletmeleri nasıl buluşturuyorsunuz?

Meslek edinmek isteyen gruplarla iş gücü açığı bulunan işletmeleri karşı karşıya getirmek için İŞKUR’un iş talep ettiği listelerden faydalanıyor, MEKSA Vakfı’nın internet sayfasına eğitim için başvuru yapan kişilerle işleri bu şekilde buluşturuyoruz.

KOBİ’lerin karşı karşıya kaldıkları en önemli sorunlardan biri finansmansa diğeri de yetişmiş, nitelikli meslek elemanı istihdam etmek. Sizce bu anlamda ülkemizde hangi projeler hayata geçirilebilir?
 
Küçük sanayi ve tüm KOBİ’leri desteklemek için 1991 yılında MEKSA, GTZ’den sağladığı bir başlangıç sermayesi ile Türkiye’nin ilk ve tek Kredi Garanti Fonu’nu kurdu. KGF İşletme ve Araştırma A.Ş.’nin ortakları TOBB, TESK, KOSGEB, HALKBANK, TOSYÖV ve MEKSA’dan oluşmaktadır. KGF, KOBİ’lerin bankalardan aldıkları kredilere 400.000 Euro’ ya kadar kefalet desteği vermektedir. KOBİ’lerin ihracata katkıda bulunmalarını ve özellikle de fuarlara katılmalarını kolaylaştırmak ve teşvik amacıyla MEKSA, 1993 yılında FORUM Fuarcılık ve Geliştirme A.Ş.’yi kurmuştur.

Önümüzdeki dönem için düşünülen projelerimizden biri de İŞKUR, Adalet Bakanlığı ve MEKSA işbirliği ile Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evlerinde 14 yaş ve üzeri mahkum çocuklara meslek edindirme amaçlı eğitimler düzenlemektir. Ayrıca tüm Türkiye’de hijyen ve iş sağlığı güvenliği eğitimlerine de devam edeceğiz. Temennimiz, ülkemizde MEKSA gibi mesleki eğitim kuruluşlarının Milli Eğitim bünyesinde ve kontrolünde çoğalmasıdır.